دامپزشک؛ نگهبان سلامت انسان و حیوان

روز دامپزشکی، فرصتی برای قدردانی از تلاش افرادی است که بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خود را در مسیر حفظ سلامت حیوانات و در نهایت تأمین سلامت انسان‌ها انجام می‌دهند. دامپزشکی در نگاه عمومی گاهی تنها با درمان حیوانات خانگی یا مراقبت از دام‌ها شناخته می‌شود، اما دامنه فعالیت این حوزه بسیار گسترده‌تر است و با سلامت عمومی، امنیت غذایی، اقتصاد کشاورزی و حتی حفاظت از حیات وحش ارتباط دارد.

یکی از مهم‌ترین وظایف دامپزشکان، پیشگیری و کنترل بیماری‌هایی است که قابلیت انتقال میان حیوان و انسان را دارند. بیماری‌های مشترک انسان و حیوان می‌توانند در صورت شناسایی نشدن و کنترل نکردن، به یک تهدید برای سلامت عمومی تبدیل شوند. به همین دلیل، پایش مستمر وضعیت سلامت دام‌ها، طیور و سایر حیوانات و واکسیناسیون و درمان به‌موقع آنها اهمیت زیادی دارد.

از سوی دیگر، بخشی از فعالیت دامپزشکی با سفره مردم ارتباط مستقیم دارد. گوشت، شیر، تخم‌مرغ و سایر فرآورده‌های دامی باید در مراحل مختلف تولید، حمل و عرضه تحت نظارت‌های بهداشتی قرار داشته باشند. کنترل بیماری‌های دام و نظارت بر فرآورده‌های خام دامی، یکی از حلقه‌های اصلی زنجیره تأمین غذای سالم به شمار می‌رود.

نظر کارشناس

رضا کریمی یک کارشناس حوزه دامپزشکی در گفتگو با «تهران پرس» با اشاره به نقش این حرفه در سلامت جامعه اظهار کرد: دامپزشکی را نباید صرفاً درمان حیوانات دانست، زیرا بخش قابل توجهی از فعالیت این حوزه به پیشگیری از بیماری‌ها و حفظ سلامت عمومی مربوط می‌شود. به گفته وی، هرچه نظام پایش بیماری‌های دامی و نظارت بر فرآورده‌های خام دامی دقیق‌تر باشد، احتمال انتقال بیماری به انسان و بروز مشکلات بهداشتی نیز کاهش پیدا می‌کند.

وی افزود: آگاهی مردم نیز در کنار اقدامات تخصصی دامپزشکان اهمیت زیادی دارد. صاحبان حیوانات خانگی باید واکسیناسیون و معاینات دوره‌ای حیوانات را جدی بگیرند و در صورت مشاهده علائم غیرعادی، از خوددرمانی یا تأخیر در مراجعه به دامپزشک خودداری کنند.

این کارشناس همچنین بر ضرورت توجه بیشتر به بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان تأکید کرد و گفت: همکاری میان دامپزشکی، دستگاه‌های بهداشتی، مراکز درمانی و نهاد‌های مرتبط می‌تواند در شناسایی سریع بیماری‌ها و جلوگیری از گسترش آنها مؤثر باشد.

در شهر‌های بزرگ نیز نقش دامپزشکی شکل متفاوتی پیدا کرده است. افزایش نگهداری از حیوانات خانگی، گسترش مراکز عرضه محصولات حیوانی و ضرورت مدیریت جمعیت حیوانات شهری، موضوعاتی هستند که نیازمند حضور نیرو‌های متخصص و اجرای برنامه‌های منسجم هستند.

از سوی دیگر، دامپزشکی در حوزه حیات وحش نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. حیوانات وحشی ممکن است در اثر بیماری، آلودگی محیط‌زیست یا تماس با انسان و حیوانات اهلی آسیب ببینند. مراقبت و درمان این گونه‌ها علاوه بر حفظ تنوع زیستی، در جلوگیری از انتقال برخی بیماری‌ها نیز مؤثر است.

فعالان این حوزه معتقدند توجه به دامپزشکی باید از مناسبت‌های تقویمی فراتر برود. تقویت زیرساخت‌های تشخیصی، حمایت از مراکز درمانی و آزمایشگاهی، افزایش آگاهی عمومی و فراهم کردن شرایط مناسب برای فعالیت متخصصان می‌تواند به ارتقای سلامت حیوانات و جامعه کمک کند.

روز دامپزشکی در واقع یادآور پیوندی است که میان سلامت حیوانات، سلامت انسان و سلامت محیط‌زیست وجود دارد. توجه به این زنجیره می‌تواند از بسیاری از بیماری‌ها و خسارت‌های اقتصادی جلوگیری کند و زمینه را برای جامعه‌ای سالم‌تر فراهم آورد.